Sermaye Artırımı

Sermaye artırımı, bir işletmenin hissedarları ve diğer yatırımcılardan fon toplamaya çalıştığı bir finansal işlemdir. Bir şirketin sermaye artırımı, genellikle şirketin hedeflerine ulaşmak için fon toplama konusundaki ilgisinden kaynaklanmaktadır. Bu hedefler, yeni yatırımların finansmanı, rakiplerin veya diğer şirketlerin satın alınması, borçların ödenmesi veya finansal şirketler söz konusu olduğunda sermaye oranlarının güçlendirilmesi gibi çok çeşitli olabilir.

• Eski hisselerin nominal değerinin arttırılması.
• Kâr rezervlerine aktarılır.
• Yeni hisseler ihraç ederek. En sık görülen ve bizi ilgilendiren şeklidir, çünkü bir işletmenin küçük hissedarlarını etkileyebilmektedir.

Yeni hisse ihraç ederek sermaye artırımını anlama ve analiz etme konusunda birçok temel unsur vardır:

Abonelik Hakları: Şirketin çıkaracağı yeni payları satın almak için gereklidir. Süreç başlar başlamaz eski hissedarların her biri katılma hakkını alır. Çoğu durumda hissedar, her eski hisse için bir rüçhan hakkı alır.

Yeni hisse sayısı: Sermaye artırımını gerçekleştiren şirket ihraç edilecek pay sayısını belirler. Mantıksal olarak şirketin toplamak istediği sermaye miktarı ne kadar büyük olursa, ihraç edeceği hisse sayısının da o kadar fazla olması gerekir.

Oran: Herhangi bir sermaye artırımının temel unsurudur. Bu kavram, üzerinde anlaşılan fiyattan yeni bir hisse satın alabilmek için gerekli olan rüçhan haklarının sayısını gösterir. 5'e 1 oranında işlem yapılıyorsa, yeni pay almak isteyen ortağın 5 hakka sahip olması gerektiği anlamına gelir. Dolayısıyla şirket açısından bu oran, şirketin sermayesini her 5 eski hisse için bir hisse artırmak istediği anlamına gelir.

Yeni hisselerin fiyatı: Bu kavram bir öncekiyle yakından bağlantılıdır. Şirket, yeni hissedarların yeni bir hisse satın almak için ödemeleri gereken fiyatı önceden belirler. Yeni hisselerin fiyatına bağlı olarak uzatma farklı türlerde olabilir:

• Başbaşa: Yeni hisselerin fiyatı eski hisselerin nominal değerinden daha yüksektir.
• Primli: Yeni hisselerin fiyatı eski hisselerin itibari değeriyle aynı doğrultudadır.
• İndirimli: Yeni hisselerin fiyatı eski hisselerin itibari değerinden düşüktür.

Hakların dağıtımı sonrası hisse fiyatı: Bildiğimiz gibi muhasebe açısından haklar, temettülere çok benzer şekilde çalışır. Bunların fiyatı hisse fiyatından indirimlidir. Aradaki fark şu ki bu durumda hakların fiyatını bilmiyoruz. Hakların dağıtımı sonrasında payın fiyatı önceden bilinebilir ve bunun için aşağıdaki formülü uygulamamız gerekir:

C = ((AA * PA) + (AN * PN)) / (AA + AN);

Nerede:

• C, hakların dağıtımı sonrası hissenin fiyatı,
• AA Şirketin sahip olduğu eski hisse sayısı.
• PA, eski hisselerin hakların dağıtım gününden önceki kapanış fiyatıdır.
• AN, şirket tarafından ihraç edilen yeni hisselerin sayısıdır.
• PN, şirketin yeni bir hisse satın almak için ihtiyaç duyduğu fiyattır.

Abonelik haklarının teorik değeri: Bu bilgiyi elde etmek için, hakların dağıtımından sonraki hisse fiyatını kapanış fiyatından çıkarmanız yeterlidir. Yukarıdaki örnekte aşağıdaki formülü uygulamanız yeterlidir:

VT = PA-C;

nerede,

• VT, abonelik haklarının kavramsal değeridir.
• PA, eski hisselerin hakların dağıtım gününden önceki kapanış fiyatıdır.
• C, hakların dağıtımı sonrasında hissenin fiyatıdır.

Operasyonun süresi: Bu konsept ülkeye ve firmaya göre değişebilmekle birlikte operasyonun toplam süresi üç ile beş hafta arasında sürmektedir. Sermaye artırımları eski pay sahiplerine hakların dağıtılmasıyla başlar ve yeni payların piyasaya arz edilmesiyle sona erer.

Sermaye artırımı sonrası hisse fiyatı: Süreç bittiğinde piyasa eski ve yeni hisseler arasında ayrım yapmaz. Hepsi aynı fiyattan işlem görüyor. Hissenin sermaye artırımı sonrası fiyatı, hissenin hakların dağıtımından sonraki fiyatına o seanstan sonra meydana gelebilecek piyasa dalgalanmaları ilave edilerek eşit olacaktır. Her ne kadar bu dalgalanmalar operasyonun volatilitesinden etkilenmiş olsa da gerçek şu ki, muhasebe açısından bakıldığında bunların operasyonla tamamen alakasız olacaktır.